Start > NIEUWS & AGENDA> AGENDA
HOME
VAN GOGH LEEFT!
DE STICHTING
INFOCENTRUM & WANDELINGEN
NIEUWS & AGENDA
NIEUWS
AGENDA
VAN GOGH IN ETTEN
GALLERIJ
FOTO'S ACTIVITEITEN
LINKS
CONTACT
Lezing Piet Voskuil (26 oktober 2011) in Etten-Leur01/11/2011
Twee keer per jaar houdt de Stichting Vincent van Gogh Etten-Leur een activiteit: rond Pasen is dat altijd Van Gogh Leeft, de Kunst 10-Daagse Etten-Leur met Kunstroute, en in het najaar een lezing. Dit jaar heeft de stichting de bekende neuroloog Piet Voskuil weten te strikken voor een boeiende uiteenzetting over het ziektebeeld van Van Gogh. De lezing vindt plaats op 26 oktober in Nieuwe Nobelaer. De lezing wordt begeleid door een kleine expositie, die van 26 oktober tot 9 november te zien is in de bibliotheek.
Over de ziekte van Van Gogh is veel geschreven en gespeculeerd. In zijn eigen tijd dachten doktoren dat hij leed aan een bepaalde vorm van epilepsie. Van Gogh leed aan bewustzijnsstoornissen, hij had depressies en zelfmoordneigingen en psychotische verschijnselen. Daarbij was duidelijk sprake van slechte periodes ('aanvallen', variërend van enkele dagen tot een aantal weken) en goede periodes, waarin hij heel rustig was en zich geconcentreerd aan zijn werk wijdde.
Complexe functiestoornis
Al deze verschijnselen kunnen niet puur en alleen aan epilepsie te wijten zijn. In een in 1990 gepubliceerd onderzoek stelt neuroloog Piet Voskuil dat Van Gogh waarschijnlijk aan een complexe 'biologisch-psychiatrische functiestoornis' leed, waarbij onder meer ook psychologische factoren als stress (vanwege eenzaamheid en onderwaardering) en erfelijke aanleg een rol speelden. Ook drankgebruik werkte mee: met name van de stof thujone in het giftige, maar in die tijd erg populaire drankje absint is bewezen dat deze invloed heeft op epileptische activiteit in de hersenen. En deze epileptische hersenactiviteit leidt - zo is uit onderzoek gebleken - vaak ook weer tot psychiatrische stoornissen. Kortom: Van Gogh had een complex ziektebeeld, waarbij het nog steeds niet helemaal duidelijk is wat nou de oorzaak was en wat het gevolg.
In de ban van Van Gogh
“Door zijn behandelende artsen is bij Vincent van Gogh in 1889 de diagnose epilepsie gesteld. Toen ik honderd jaar later als neuroloog in het toenmalige epilepsiecentrum Hans Bergerkliniek in Breda werkte, ging ik me afvragen of we daar nu ook zo over zouden denken”, vertelt Voskuil voorafgaand aan zijn lezing in Etten-Leur. “Sindsdien heeft Van Gogh mij niet meer met rust gelaten. Niet in de laatste plaats omdat ik, bij het bestuderen van zijn ziektegeschiedenis, ook in de ban kwam van zijn kunstenaarschap. Van zijn werk als schilder, maar ook van zijn vele brieven.”
Het oorincident
Toen Van Gogh een stukje van zijn (linker)oor afsneed, zat hij ook in zo'n slechte periode, waarbij hij niet goed sliep en allerlei hallucinaties had. Zijn zelfverminking wordt vaak beschreven als een daad uit woede of wanhoop vanwege het dreigende vertrek van Gauguin, maar de belangrijkste oorzaak was waarschijnlijk een opkomende aanval van zijn ziekte. Over het incident zelf zijn weinig feiten bekend; alleen een klein krantenartikeltje en de latere, sterk gekleurde beschrijving van Gauguin is overgebleven. Van Gogh zelf meldde er in zijn brieven niet veel over.Hij wist zich weinig van het incident te herinneren en verklaarde het, waarschijnlijk om Theo en de familie een beetje gerust te stellen, als een 'doodgewone kunstenaarsverdwazing' (brief aan Theo, 7 januari 1889).
Valkuil
“De verleiding van veel biografen is altijd groot geweest om Van Gogh als boegbeeld binnen een bepaalde tunnelvisie van een vakgebied op te hemelen en dit heeft tot veel slecht onderbouwde diagnoses geleid”, vertelt Piet Voskuil. “Het is te vaak gebeurd dat alleen maar gekeken werd naar de vraag in hoeverre verschijnselen van Van Gogh in te passen waren in een vakgebied waarmee de biograaf het meest vertrouwd was en dat men dingen die daar niet in pasten, wegliet. Ook ik heb me voor die valkuil moeten behoeden.”
Feiten en mythes
Voskuil zal de bezoekers van zijn lezing in Etten-Leur meenemen in een interessante zoektocht naar feiten en mythes rondom het ziektebeeld van Van Gogh. Naar de invloed van zijn ziek zijn op zijn creativiteit. Wat was de oorzaak dat zowel psychoanalytici, kunsthistorici, filosofen en theologen massaal over Van Gogh in de pen klommen? Een kleine tentoonstelling van beeldmateriaal in relatie tot de ziektegeschiedenis van Van Gogh en van de geschiedenis van de psychiatrie zal daarbij tot de verbeelding kunnen spreken. De expositie is samengesteld door Piet Voskuil i.s.m. leden van de Stichting Van Gogh en het Huysmuseum in Etten-Leur.
Expositie in Nieuwe Nobelaer Bibliotheek van 27 oktober - 9 november. Geopend op maandag t/m vrijdag van 9.00-20.30 uur en op zaterdag van 10.00-16.00 uur. De expositie is speciaal voor bezoekers van de lezing op 26 oktober te zien in de Flowserve Foyer.
Lezing in Nieuwe Nobelaer Flowserve Foyer, 26 oktober, 20.00 uur. De toegang is gratis, maar vooraf aanmelden is verplicht. Dat kan bij de Balie van Nieuwe Nobelaer, of telefonisch via 076-5045200, of via e-mail: vvvetten-leur@nieuwenobelaer.nl
> Meer nieuws en agenda
Twee keer per jaar houdt de Stichting Vincent van Gogh Etten-Leur een activiteit: rond Pasen is dat altijd Van Gogh Leeft, de Kunst 10-Daagse Etten-Leur met Kunstroute, en in het najaar een lezing. Dit jaar heeft de stichting de bekende neuroloog Piet Voskuil weten te strikken voor een boeiende uiteenzetting over het ziektebeeld van Van Gogh. De lezing vindt plaats op 26 oktober in Nieuwe Nobelaer. De lezing wordt begeleid door een kleine expositie, die van 26 oktober tot 9 november te zien is in de bibliotheek.
Over de ziekte van Van Gogh is veel geschreven en gespeculeerd. In zijn eigen tijd dachten doktoren dat hij leed aan een bepaalde vorm van epilepsie. Van Gogh leed aan bewustzijnsstoornissen, hij had depressies en zelfmoordneigingen en psychotische verschijnselen. Daarbij was duidelijk sprake van slechte periodes ('aanvallen', variërend van enkele dagen tot een aantal weken) en goede periodes, waarin hij heel rustig was en zich geconcentreerd aan zijn werk wijdde.
Complexe functiestoornis
Al deze verschijnselen kunnen niet puur en alleen aan epilepsie te wijten zijn. In een in 1990 gepubliceerd onderzoek stelt neuroloog Piet Voskuil dat Van Gogh waarschijnlijk aan een complexe 'biologisch-psychiatrische functiestoornis' leed, waarbij onder meer ook psychologische factoren als stress (vanwege eenzaamheid en onderwaardering) en erfelijke aanleg een rol speelden. Ook drankgebruik werkte mee: met name van de stof thujone in het giftige, maar in die tijd erg populaire drankje absint is bewezen dat deze invloed heeft op epileptische activiteit in de hersenen. En deze epileptische hersenactiviteit leidt - zo is uit onderzoek gebleken - vaak ook weer tot psychiatrische stoornissen. Kortom: Van Gogh had een complex ziektebeeld, waarbij het nog steeds niet helemaal duidelijk is wat nou de oorzaak was en wat het gevolg.
Al deze verschijnselen kunnen niet puur en alleen aan epilepsie te wijten zijn. In een in 1990 gepubliceerd onderzoek stelt neuroloog Piet Voskuil dat Van Gogh waarschijnlijk aan een complexe 'biologisch-psychiatrische functiestoornis' leed, waarbij onder meer ook psychologische factoren als stress (vanwege eenzaamheid en onderwaardering) en erfelijke aanleg een rol speelden. Ook drankgebruik werkte mee: met name van de stof thujone in het giftige, maar in die tijd erg populaire drankje absint is bewezen dat deze invloed heeft op epileptische activiteit in de hersenen. En deze epileptische hersenactiviteit leidt - zo is uit onderzoek gebleken - vaak ook weer tot psychiatrische stoornissen. Kortom: Van Gogh had een complex ziektebeeld, waarbij het nog steeds niet helemaal duidelijk is wat nou de oorzaak was en wat het gevolg.
In de ban van Van Gogh
“Door zijn behandelende artsen is bij Vincent van Gogh in 1889 de diagnose epilepsie gesteld. Toen ik honderd jaar later als neuroloog in het toenmalige epilepsiecentrum Hans Bergerkliniek in Breda werkte, ging ik me afvragen of we daar nu ook zo over zouden denken”, vertelt Voskuil voorafgaand aan zijn lezing in Etten-Leur. “Sindsdien heeft Van Gogh mij niet meer met rust gelaten. Niet in de laatste plaats omdat ik, bij het bestuderen van zijn ziektegeschiedenis, ook in de ban kwam van zijn kunstenaarschap. Van zijn werk als schilder, maar ook van zijn vele brieven.”
“Door zijn behandelende artsen is bij Vincent van Gogh in 1889 de diagnose epilepsie gesteld. Toen ik honderd jaar later als neuroloog in het toenmalige epilepsiecentrum Hans Bergerkliniek in Breda werkte, ging ik me afvragen of we daar nu ook zo over zouden denken”, vertelt Voskuil voorafgaand aan zijn lezing in Etten-Leur. “Sindsdien heeft Van Gogh mij niet meer met rust gelaten. Niet in de laatste plaats omdat ik, bij het bestuderen van zijn ziektegeschiedenis, ook in de ban kwam van zijn kunstenaarschap. Van zijn werk als schilder, maar ook van zijn vele brieven.”
Het oorincident
Toen Van Gogh een stukje van zijn (linker)oor afsneed, zat hij ook in zo'n slechte periode, waarbij hij niet goed sliep en allerlei hallucinaties had. Zijn zelfverminking wordt vaak beschreven als een daad uit woede of wanhoop vanwege het dreigende vertrek van Gauguin, maar de belangrijkste oorzaak was waarschijnlijk een opkomende aanval van zijn ziekte. Over het incident zelf zijn weinig feiten bekend; alleen een klein krantenartikeltje en de latere, sterk gekleurde beschrijving van Gauguin is overgebleven. Van Gogh zelf meldde er in zijn brieven niet veel over.Hij wist zich weinig van het incident te herinneren en verklaarde het, waarschijnlijk om Theo en de familie een beetje gerust te stellen, als een 'doodgewone kunstenaarsverdwazing' (brief aan Theo, 7 januari 1889).
Valkuil
“De verleiding van veel biografen is altijd groot geweest om Van Gogh als boegbeeld binnen een bepaalde tunnelvisie van een vakgebied op te hemelen en dit heeft tot veel slecht onderbouwde diagnoses geleid”, vertelt Piet Voskuil. “Het is te vaak gebeurd dat alleen maar gekeken werd naar de vraag in hoeverre verschijnselen van Van Gogh in te passen waren in een vakgebied waarmee de biograaf het meest vertrouwd was en dat men dingen die daar niet in pasten, wegliet. Ook ik heb me voor die valkuil moeten behoeden.”
“De verleiding van veel biografen is altijd groot geweest om Van Gogh als boegbeeld binnen een bepaalde tunnelvisie van een vakgebied op te hemelen en dit heeft tot veel slecht onderbouwde diagnoses geleid”, vertelt Piet Voskuil. “Het is te vaak gebeurd dat alleen maar gekeken werd naar de vraag in hoeverre verschijnselen van Van Gogh in te passen waren in een vakgebied waarmee de biograaf het meest vertrouwd was en dat men dingen die daar niet in pasten, wegliet. Ook ik heb me voor die valkuil moeten behoeden.”
Feiten en mythes
Voskuil zal de bezoekers van zijn lezing in Etten-Leur meenemen in een interessante zoektocht naar feiten en mythes rondom het ziektebeeld van Van Gogh. Naar de invloed van zijn ziek zijn op zijn creativiteit. Wat was de oorzaak dat zowel psychoanalytici, kunsthistorici, filosofen en theologen massaal over Van Gogh in de pen klommen? Een kleine tentoonstelling van beeldmateriaal in relatie tot de ziektegeschiedenis van Van Gogh en van de geschiedenis van de psychiatrie zal daarbij tot de verbeelding kunnen spreken. De expositie is samengesteld door Piet Voskuil i.s.m. leden van de Stichting Van Gogh en het Huysmuseum in Etten-Leur.
Voskuil zal de bezoekers van zijn lezing in Etten-Leur meenemen in een interessante zoektocht naar feiten en mythes rondom het ziektebeeld van Van Gogh. Naar de invloed van zijn ziek zijn op zijn creativiteit. Wat was de oorzaak dat zowel psychoanalytici, kunsthistorici, filosofen en theologen massaal over Van Gogh in de pen klommen? Een kleine tentoonstelling van beeldmateriaal in relatie tot de ziektegeschiedenis van Van Gogh en van de geschiedenis van de psychiatrie zal daarbij tot de verbeelding kunnen spreken. De expositie is samengesteld door Piet Voskuil i.s.m. leden van de Stichting Van Gogh en het Huysmuseum in Etten-Leur.
Expositie in Nieuwe Nobelaer Bibliotheek van 27 oktober - 9 november. Geopend op maandag t/m vrijdag van 9.00-20.30 uur en op zaterdag van 10.00-16.00 uur. De expositie is speciaal voor bezoekers van de lezing op 26 oktober te zien in de Flowserve Foyer.
Lezing in Nieuwe Nobelaer Flowserve Foyer, 26 oktober, 20.00 uur. De toegang is gratis, maar vooraf aanmelden is verplicht. Dat kan bij de Balie van Nieuwe Nobelaer, of telefonisch via 076-5045200, of via e-mail: vvvetten-leur@nieuwenobelaer.nl
> Studies van Etten en omgeving
In Etten zet Vincent van Gogh zijn eerste stappen als kunstenaar. Etten was van unieke betekenis voor Vincent, zijn leven en zijn werk. Etten, Brabant in z’n algemeenheid, lag hem na aan het hart. Hij hield van het landschap, van de eenvoudige bevolking en van het boerenleven hier.Bovenstaande studies van Etten en omgeving, werkende boeren en ambachtslui getuigen daarvan. Het zijn het landschap rond Etten en de Ettenaren die model staan voor de tientallen aquarellen en een paar honderd pen- en houtskooltekeningen die in die periode ontstaan.
Deze werken dragen al het karakter in zich en behandelen de motieven van zijn latere schilderijen van het Brabantse volksleven. In die zin vormen Vincent’s Ettense werken de basis voor zijn latere meesterwerken.
Naar de gallery